$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ tư, 15-05-2019 | 14:19GMT+7

Độc đáo nghề làm lọng ở đất cố đô

TBV - Một nghề mang đậm nét truyền thống, gắn liền với đời sống văn hóa tâm linh của người dân vùng đất Cố đô đó là nghề làm lọng xứ Huế.
Ngày xưa, lọng thường dùng để rước nhằm tăng sự trang nghiêm, quý phái trong các nghi lễ của triều đình hay cúng tế dân gian. Từ đó hình ảnh lọng trở thành vật dùng trang trí trong các ngôi chùa, đình làng, nhà thờ họ hay cưới hỏi…
 
Để làm ra một chiếc lọng phải trải qua hàng chục công đoạn, đòi hỏi tính tỉ mỉ, kỳ công và kiên trì. Đầu tiên chuẩn bị cây tre đực dài khoảng 2m, phơi khô đánh bóng làm thân lọng. Rồi lấy gỗ mít tiện thành hình khối để làm gen; trên đầu gen xẻ các đường sâu để gắn những cây chống làm từ nan tre giúp lọng giương lên hay xếp lại dễ dàng. 
 

Làm áo lọng và trang trí các họa tiết
 
Tiếp đến là công đoạn làm sườn, cũng giống như cây chống nhưng dài hơn, được uốn cong một đầu. Sau đó ráp các bộ phận lại với nhau tạo thành hình chiếc dù và phủ lên lọng một loại giấy dai bền hay vải the để làm áo, phết cật hoặc sơn chống thấm.
 
Bước cuối cùng là trang trí các họa tiết rồng, phụng. “Nhìn vào màu sắc lọng, người ta có thể đoán được cấp bậc của người dùng lọng như lọng tía tượng trưng cho vua chúa, lọng xanh tượng trưng cho hàng khanh tướng...." Nghệ nhân ưu tú Hoàng Ngọc Tuyên- thành phố Huế với thâm niên 30 năm trong nghề làm lọng cho biết thêm.

Nghệ nhân Tuyên chia sẻ: Trải qua 25 năm hình thành và phát triển, hiện nay cơ sở làm lọng của ông ngày càng nhận được nhiều đơn đặt hàng ở trong Nam, ngoài Bắc.
 

Tán, lọng thể hiện sự trang nghiêm, quý phái trong các nghi lễ
 
Lọng là một sản phẩm độc đáo được dùng để tôn lên sự trang nghiêm trong các nghi lễ cúng tế mang đậm tín ngưỡng dân gian. Mặc dù không còn thịnh hành và sản xuất đại trà, nhưng nghệ nhân Hoàng Ngọc Tuyên, người hiếm hoi trên vùng đất cố đô vẫn còn lưu truyền nghề làm lọng. Bởi lẽ, đối với ông hay bất kỳ người con xứ Huế nào, hình ảnh chiếc lọng đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tâm linh của họ. 

Nét đặc trưng nhất của chiếc lọng, nằm ở màu sắc và các họa tiết hoa văn được thêu trên phần áo lọng. Nhìn vào màu sắc, người ta có thể đoán được cấp bậc của người dùng lọng. Lọng tía tượng trưng cho vua chúa, lọng xanh tượng trưng cho hàng khanh tướng…Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, màu sắc, cấp bậc dùng lọng cũng có sự thay đổi, phù hợp với sự phát triển của xã hội.
 

Dù có nhiều vất vả, nhưng ông Tuyên vui mừng khi người con trai út của mình đã theo nghề này. Ông thường động viên rằng, dẫu nhọc nhằn nhưng đam mê, gắn bó với nghề thì nghề không phụ mình đâu. Mỗi ngày, cơ sở của ông sản xuất được 3 cặp lọng, một cặp lọng tùy độ sắc sảo có giá dao động từ 500 nghìn đồng đến 3 triệu đồng. Ngoài hai sản phẩm chính là tán thờ và lọng cưới, cơ sở còn sản xuất thêm các mặt hàng lưu niệm như lồng đèn Hội An, lồng đèn ú, đèn kéo quân.

Khi tuổi đã vượt ngưỡng “xưa nay hiếm”, ông Tuyên cùng các cộng sự cảm thấy tự hào vì đã góp phần tô điểm, tôn vinh các lễ hội trên khắp mọi miền đất nước thêm phần rực rỡ, trang nghiêm…

Là người duy nhất nối nghiệp nghề của cha, anh Hoàng Bắc Nam, 37 tuổi vui vẻ nói: “Ai làm nghề nói chung cũng quy về kinh tế. Nghề làm lọng bây giờ cũng phát triển, người ta có điều kiện nên dùng nhiều hơn. Đó cũng là cơ hội để chúng tôi duy trì và phát triển nghề.”.
 
Thời gian qua, các sản phẩm lọng và các mặt hàng mỹ nghệ từ tre khác của nghệ nhân Hoàng Ngọc Tuyên đã có mặt ở nhiều hội chợ, triển lãm trong nước và quốc tế và được nhiều người biết đến. Một số sản phẩm đạt giải cao tại các cuộc thi lớn như; “Đèn kéo quân bằng tre”, “Túi xách nữ”, “Xe đạp nước”.
Gia Hân (TH)